Κοιλάκανθος, Quastenflosser (Latimeria chalumnae)

Έκθεση "TIEFSEE", Frankfurt (Φρανκφούρτη) 

Ομοίωμα του Quastenflosser (Latimeria chalumnae) Foto: Χρήστος Ευθυμίου

Quastenflosser (Latimeria chalumnae)

Ένα από τα ποιο εντυπωσιακά εκθέματα της έκθεσης ήταν ό κοιλάκανθος, το ψάρι που μέχρι το 1938 οι επιστήμονες το θεωρούσαν ότι είχε εξαφανιστεί πριν 60 εκατομμύρια χρόνια, μέχρι που ένας ψαράς είχε στα δίχτυα του ένα ψάρι που δεν το είχε ξαναδεί ανθρώπινο μάτι. Η πληροφορία εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα όπου η Κυρία Marjorie Eileen Doris Courtenay-Latimer (February 24, 1907 - May 17, 2004), Βιολόγος και διευθύντρια ενός μικρού μουσείου στην Ν. Αφρική, πήρε το ψάρι από τον ψαρά για περαιτέρω έρευνα. Συνεργάστηκε με τον διάσημο βιολόγο J.L.B. Smith, δεν πίστευαν στα μάτια τους, έβλεπαν για πρώτη φορά ένα ψάρι που το θεωρούσαν εξαφανισμένο, το γνώριζαν όμως από απολιθώματα και έτσι πήρε και το όνομα της κυρίας M. Courtenay-Latimer “Latimeria chalumnae”

 

Tο όνειρο που έγινε πραγματικότητα.

Το 1987 επιτέλους το όνειρο του Γερμανού Βιολόγου Prof. Hans Fricke μετά από πολλά χρόνια έρευνας και πολλές καταδύσεις με το υποβρύχιο GEO στα νησιά Κομόρες που βρίσκονται Β.Δ. της Μαδαγασκάρης έγινε πραγματικότητα.

Ήταν 17.01.1987 και η 580η κατάδυση του από τις 607 που έκανε συνολικά με το υποβρύχιο GEO όταν εντόπισε για πρώτη φορά στο φυσικό τους περιβάλλον το πρώτο ζωντανό Quastenflosser σε βάθος 215m.

Ο Prof. Hans Fricke και η ομάδα του πάνω στο σκάφος "Metoka", ετοιμάζονται για μια ακόμα κατάδυση με το υποβρύχιο GEO.

Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο Prof. Hans Fricke συνέχισε την έρευνα και συνάντησε ακόμα τρεις φορές τα αγαπημένα του ψάρια. Από το Log-Book του υποβρυχίου προκύπτει, ότι τα ξαναείδε στις:

• 22.01.1987 σε βάθος 206m,
• 01.05.1987 σε βάθος 210m,
• 04.05.1987 σε βάθος 198m,

Σε όλες τις συναντήσεις βιντεοσκόπησε, φωτογράφισε και κατέγραψε λεπτομερώς την συμπεριφορά τους.

Ο Prof. Hans Fricke έγραψε πολλά βιβλία και έχει γυρίσει πάνω από 30 ταινίες αποσπάζοντας πολυάριθμα βραβεία για την έρευνα του. 

 Χρονική αναδρομή των ερευνών. 

23 Δεκεμβρίου 1938,
Βρέθηκε σε ψαραγορά ο πρώτος κοιλάκανθος. Πιάστηκε από ψαρά 30 χιλιόμετρα SW του Ανατολικού Λονδίνου, (Νότια Αφρική). 

21 Δεκεμβρίου 1952,
Δεύτερο δείγμα πιάστηκε από ψαράδες στα νησιά (Κομόρες). Από τότε πιάστηκαν περισσότερα από 200 κοιλάκανθοι γύρω από τα νησιά. 

1987
Πρώτες φωτογραφίες των κοιλάκανθων στο φυσικό βιότοπο τους, από τον Prof. Hans Fricke ανοιχτά της νήσου Grande Comore.

1991
Ο πρώτος κοιλάκανθος που πιάστηκε στην Μοζαμβίκη, 24 Km ΝA του Quelimane (πόλη στην καντρική Μοζαμβίκη)

1995
Ο πρώτος καταγεγραμμένος κοιλάκανθος που πιάστηκε στην Μαδαγασκάρη, 30 Κμ Km ανοιχτά του S Tuléar.

18 Σεπτεμβρίου 1997
Νέα είδη κοιλάκανθου ανακαλύπτονται στην Ινδονησία.

2000
Μια ομάδα κοιλάκανθων εντοπίζεται από δύτες ανοιχτά του κόλπου Sodwana, (Νότια Αφρική).

2001
Μια ομάδα κοιλάκανθων εντοπίζεται στις ακτές της Κένυα

2003
Ο πρώτος κοιλάκανθος ψαρεύτηκε από ψαρά στην Τανζανία. Μέσα στο έτος 2003, πιάστηκαν συνολικά 22 κοιλάκανθοι. 

2004
Ο Καναδός ερευνητής William Sommers ανακάλυψε τον μεγαλύτερο κοιλάκανθο στις ακτές της Μαδαγασκάρης.

19 Μαΐου 2007 
Ινδονήσιος ψαράς Justinus Lahama έπιασε κοιλάκανθο μήκους 1,31m ανοιχτά της νήσου Sulawesi, κοντά στο εθνικό θαλάσσιο πάρκο Bunaken.

15 Ιουλίου 2007 
Δύο ψαράδες από Zanzibar έπιασαν έναν κοιλάκανθο 1,34m. Το ψάρι πιάστηκε στη βόρεια άκρη του νησιού, Τανζανία. 

2010
Ιάπωνες επιστήμονες ανακάλυπτουν στην Ινδονησία μια ομάδα 8-10 κοιλάκανθους σε βάθος 130m.
Ο Prof. Hans Fricke σήμερα 72 ετών, ετοιμάζεται για μια νέα "Quastenflosser-Expedition" στα βόρια της Papua New Guinea (Παπούα Νέα Γουινέα),
να εντοπίσει μια ακόμα φορά και να βρεθεί ξανά κοντά στους αγαπημένους του Κοιλάκανθους.

Τα νησιά Καμόρες θέλοντας να τιμήσουν το γεγονός προέβησαν στην κοπή νομισμάτων που απεικονίζουν τα Quastenflosser.

Ένα από τα λίγα ταριχευμένα Quastenflosser (Latimeria chalumnae) (Κοιλάκανθος) εκτίθεται στο Μουσείο φυσικής ιστορίας της Βιέννης (Naturhistorisches Museum Wien). Το μήκος του είναι 170 cm και το βάρος του 60 kg.

Ο "ξεχασμένος θησαυρός",

Στην παρακάτω φωτογραφία είναι ακόμα ένας Quastenflosser (Latimeria chalumnae) (Κοιλάκανθος) που φωτογράφισα το 2006 στο Μουσείο φυσικής ιστορίας του Λονδίνου.

 

Οι Φωτογραφίες εκτός του ομοιώματος και η παραπάνω, είναι από το περιοδικό "TAUCHEN" Nr. 12 Dez. 1987.

Τον Απρίλιο του 2001, πιάστηκε ένας θηλυκός κοιλάκανθος στα ανοιχτά των ακτών της Κένυας. Το ψάρι είχε μήκος 1,7 μέτρα και βάρος 77 κιλά. Δεκαεφτά αβγά βρέθηκαν στο σώμα  του τα οποία είχαν μέγεθος ίσο με ένα μπαλάκι του τένις. Οι Κοιλάκανθοι είναι ωοζωοτόκα ψάρια, τα αβγά των θηλυκών κοιλάκανθων δεν εκκολάπτονται στο νερό, αναπτύσσονται και εκκολάπτονται μέσα στο σώμα του θηλυκού ή αμέσως μετά την έξοδό τους. 

Χρήστος Ευθυμίου

Κάτοικοι γλυκού νερού

Πίνακες αποσυμπίεσης VDST (Verband Deutsche Sport Taucher)

Στους πίνακες θα συναντήσετε μερικές άγνωστες λέξεις όπως:

Austauchtabelle                                           = Πίνακας αποσυμπίεσης

Aufstieg mit 10 m/min                                 = Ανάδυση (ταχ. ανόδου) 10 m/min

Tiefe (m)                                                        = Βάθος (m)

Nullzeit min (')                                               = Χρόνος  "0" min (')

Erst planen - dann Tauchen                       = Πρώτα προγραμματίζουμε μετά καταδυόμαστε

Grundzeit (min)                                             = Χρόνος βυθού (min)

Dekopause (min)                                         = Στάση αποσυμπίεσης (min)

Wiederholungsgruppe                                = Επαναληπτικό γκρουπ

Oberflächenpause (h : min)                       = Διάλειμμα επιφανείας (h : min)

Zeitzuschläge  (min)                                    = Πρόσθετος χρόνος (min)

Tiefe der Wiederholungstauchgangs (m)  = Βάθος επαναληπτικής βουτιάς (m)

Zeitzuschlag zur Grundzeit (min)                = Πρόσθετος χρόνος βυθού                    

 

Σύστημα παροχής οξυγόνου

Μετά από τον απαραίτητο έλεγχο που έκανα στο σύστημα παροχής οξυγόνου  σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σας με μια μικρή περιγραφή της λειτουργίας και τον σκοπό που έχει η χρήση αυτού του συστήματος. 

Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουν ότι μετά από ένα καταδυτικό ατύχημα –νόσο των δυτών, η πρώτη φροντίδα είναι η άμεση παροχή  100% οξυγόνου έως ότου ο δύτης μεταφερθεί σε θάλαμο αποσυμπίεσης. Εκείνο που ίσως πολύ δύτες δεν γνωρίζουν είναι ότι η μέγιστη δυνατή βοήθεια επιτυγχάνετε αποκλειστικά με παροχή καθαρού 100% Ο2 και με το σωστό σύστημα παροχής. Βέβαια αυτή την ενέργεια την θεωρούμε σαν πρώτη βοήθεια και δεν αντικαθιστά την θεραπεία στον θάλαμο αποσυμπίεσης. Με την παροχή οξυγόνου στον ασθενή δεν πρέπει να παραλείψουμε και την παροχή υγρών ( νερό ). Επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι μια άλλη αναλογία εκτός 100% Ο2 δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με βοηθήματα έκτακτης ανάγκης ( FIRST AIT KITS ) τα οποία υπάρχουν στην αγορά.
   
Από τα ποιο γνωστά συστήματα που υπάρχουν λειτουργούν όλα περίπου με τον ίδιο τρόπο. Τα ποιο αξιόπιστα που υπάρχουν είναι αυτό της DAN ( Divers Alert Network ), της εταιρίας Wennoll – System, Teutotechnik το οποίο είναι όμοια κατασκευή με το σύστημα της εταιρίας Dräger η οποία κατασκευαστικά συμμετέχει  και στο σύστημα της DAN. Η εταιρία Dräger κατασκευάζει επίσης ένα ακόμα  σύστημα το ονομαζόμενο Demand – system “Akutkofers 2000” και λειτουργεί όπως ένας ρυθμιστής το οποίον συνδέουμε στην φιάλη οξυγόνου και αναπνέουμε κανονικά. Το μειονέκτημα αυτού του   συστήματος είναι ότι ενώ αναπνέουμε 100% οξυγόνο, κατά την εκπνοή εκπνέουμε σχεδόν το 95 % Ο2 στην ατμόσφαιρα περιορίζοντας έτσι δραστικά τον χρόνο παροχής.

Έχω στην κατοχή μου το First Ait Kit της γερμανικής εταιρίας “Wenoll – System” το οποίο θα προσπαθήσω να περιγράψω στην συνέχεια. Το Wennoll – System  όπως μπορείτε να δείτε στο παρακάτω φώτο και σκίτσο.

Αποτελείται από:

• Από την φιάλη οξυγόνου 2 λίτρων με τον ρυθμιστή ακριβείας όπου μπορούμε να ρυθμίσουμε την ροή του οξυγόνου με πολύ μεγάλη ακρίβεια 0,5 – 2 l /min.

• CO2 - Absorber ( φίλτρο ) το οποίο δεσμεύει το εκπνεόμενο CO2 και δίνει την δυνατότητα ανακύκλωσης του οξυγόνου.

• Από την μάσκα η οποία στεγανοποιεί μύτη και στόμα μαζί και επιτρέπει αναπνοή 100% οξυγόνο μόνο από το σύστημα.

• Από το Reservoirbeutel ( εφεδρική φούσκα ) με τα σωληνάκια σύνδεσης και την ρυθμιζόμενη βαλβίδα ασφαλείας 0-40 mbar η οποία επιτρέπει την έξοδο του αζώτου που σταδιακά αποδεσμεύετε από τους πνεύμονες.

Όλο αυτό φαντάζει πολύπλοκο αλλά η κατασκευή του είναι τέτοια που συναρμολογείται πολύ γρήγορα χωρίς εργαλεία αποκλείοντας κάθε λάθος σύνδεσης. Το σύστημα μπορεί να τροφοδοτήσει έναν δύτη μέχρι 8 ώρες αφού όπως προανέφερα λειτουργεί σαν κλειστό κύκλωμα φιλτράροντας το CO2.

Μετά από ένα καταδυτικό ατύχημα νόσου, αναπνέοντας Ο2 πετυχαίνουμε την σμίκρυνση των φυσαλίδων του αζώτου που έχουν δημιουργηθεί, εξασφαλίζοντας έτσι έστω και στοιχειωδώς την παροχή οξυγόνου στα τριχοειδή αγγεία των ιστών τα οποία συνήθως είναι φραγμένα από τις φυσαλίδες. Ταυτόχρονα επιταχύνουμε την αποδέσμευση του αζώτου από τους ιστούς του σώματος μέσω των πνευμόνων χωρίς να επιβαρύνουμε τον οργανισμό μας με νέα ποσότητα αζώτου.

Αυτό επιτυγχάνετε διότι δημιουργούμε μεγαλύτερη διαφορά μερικής πίεσης μεταξύ του οξυγόνου και του αζώτου και έτσι διευκολύνεται η ανταλλαγή των αερίων ( Difusion ) στις κυψελίδες των πνευμόνων. Με άλλα λόγια στο εσωτερικό των κυψελίδων υπάρχει 100% O2 με αυξημένη μερική πίεση και στην εξωτερική μεριά των κυψελίδων η χαμηλή μερική πίεση του αζώτου και έτσι επιταχύνετε η ανταλλαγή των αερίων από την μικρότερη προς την μεγαλύτερη πίεση και το αντίθετο, αποδεσμεύοντας το άζωτο προς την εκπνοή και προωθηθεί το οξυγόνο προς το κυκλοφορικό σύστημα και κατ' επέκταση στους ιστούς.  Επίσης έχουμε μεγαλύτερη φυσική δέσμευση οξυγόνου το οποίον έχει μεγάλη σημασία καθώς δημιουργεί την μεγαλύτερη διαφορά πίεσης στις κυψελίδες  όπως ανάφερα ποιο πάνω. Στις περιοχές όπου υπάρχουν φυσαλίδες δημιουργούνται ταυτόχρονα δυο αντίθετες ανταλλαγές ( Difusion ) αερίων, δηλαδή μια ανταλλαγή για το οξυγόνο από έξω προς το εσωτερικό της φυσαλίδας και αντίθετα για το άζωτο από το εσωτερικό της φυσαλίδας προς τα έξω. Όλη αυτή η διαδικασία έχει σαν αποτέλεσμα την σμίκρυνση ή ακόμα και την εξαφάνιση πολλών φυσαλίδων. Για αυτό λοιπόν τον λόγο επιβάλλετε η χρήση 100% οξυγόνου και όχι άλλο μείγμα π.χ. 50% ή λιγότερο. Η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να αντικαταστήσει την θεραπεία σε θάλαμο αποσυμπίεσης αλλά βοηθάει σε μεγάλο βαθμό την μεταφορά του ασθενούς στον πλησιέστερο θάλαμο αποσυμπίεσης κρατώντας χαμηλό το μέγεθος του ατυχήματος.

Θέλω να επισημάνω ότι η περιγραφή μου είναι απλή και σαν  σκοπό έχει με την βοήθεια των σκίτσων την καλύτερη  κατανόηση αφενός μεν την σωστή χρήση του συστήματος και αφετέρου δε την διαδικασία σμίκρυνσης ή ακόμα και την εξαφάνιση πολλών φυσαλίδων καθώς και την  ανταλλαγή των αερίων στις κυψελίδες.

Όπως βλέπετε και στο επόμενο πλάνο ξεκινάμε την θεραπεία με παροχή οξυγόνου 1,5 lit./h για διάστημα μιας ώρας και μετά μειώνουμε την παροχή στα 0,8 lit./h. Αυτό μπορούμε να το συνεχίσουμε έως ότου ο ασθενής καταλήξει σε θάλαμο αποσυμπίεσης και την θεραπεία την αναλάβουν πλέον οι ειδικοί.

Χρήστος Ευθυμίου

Dr. Max Hahn - Ο μεγάλος της κατάδυσης.

Ένας από τους ανθρώπους της καταδυτικής οικογένειας που δεν πρέπει να ξεχάσουμε είναι ο Dr. Max Hahn. Το έργο που άφησε πίσω του για εμάς είναι ανεκτίμητης αξίας, πραγματικά ένας θησαυρός γνώσεων που θα πρέπει να περάσουν ίσως δεκαετίες έως ότου βρεθεί κάποιος άλλος να συνεχίσει το έργο του.

Η αγάπη του για τις καταδύσεις αλλά και η επιστημονική του κατάρτιση τον έφεραν πολύ νωρίς στην κορυφή της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας χαρίζοντας του παράλληλα την παγκόσμια αναγνώριση.

Ο φυσικό-μαθηματικός Dr. Max Hahn ήταν ο άνθρωπος που με την γνώση του και την σταθερότητα στην επιστημονική αναζήτηση, ανέπτυξε για την ασφάλεια των χιλιάδων αυτοδυτών σε όλο τον κόσμο της δεκαετίας του 60 τους περίφημους αλγόριθμους που έφεραν πραγματικά την επανάσταση στην αυτόνομη κατάδυση.

Η συνεργασία του με τον άλλο μεγάλο των καταδύσεων Albert Bühlmann ήταν καθοριστική στην εξέλιξη των καταδύσεων.
Ο Dr. Max Hahn ενθουσιώδεις κολυμβητής ξεκίνησε από τους πρώτους την αυτόνομη κατάδυση το έτος 1952 / 53 με το ενδιαφέρον του να επικεντρώνεται στην ανάπτυξη του αθλήματος αλλά και στην επιστημονική έρευνα.

Ήταν ο άνθρωπος που συνεχώς είχε να προσφέρει κάτι στην καταδυτική οικογένεια, ήταν ο εμπνευστής απλών πραγμάτων όπως το Logbook και το «Διαβατήριο αυτοδυτών» που πρωτοεφάρμοσε η VDST (Γερμανική Ομοσπονδία αυτοδυτών), πρωτεργάτης και εμπνευστής των προδιαγραφών της σταδιακής εκπαίδευσης που με μικρές βελτιώσεις ισχύουν μέχρι σήμερα, τα γνωστά μας αστεράκια ή όπως αλλιώς τα ονομάζει ο εκάστοτε οργανισμός.

Το 1967 έγινε εκπαιδευτής της Γερμανικής ομοσπονδίας με το αριθμό 003 και από τότε και μετά ήταν σαν εθελοντής ανελλιπώς παρών στην εκπαίδευση του VDST. Συμμετείχε σε πολλές ομάδες εργασίας όπως στην τυποποίηση του καταδυτικού εξοπλισμού, ασφάλεια των καταδύσεων και για πολλά χρόνια εισηγητής στην Normungsausschuss DIN Deutsche Industrie Normen ( Γερμανικός οργανισμός τυποποίησης ).

To 1989 εξελέγη ως επικεφαλείς της Subkommitees της CEM και από το 1991 Convenor του working group 7 TC136 de CEM. Μέχρι τον θάνατο του συμμετείχε ενεργά στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη καταδυτικού εξοπλισμού με σκοπό πάντα την μέγιστη ασφάλεια των δυτών.

Tο 1974 ήταν ένας από τους συγγραφείς του σημαντικού βιβλίου “Tauchen noch sicherer” (Κατάδυση ακόμα ποιο ασφαλέστερη) το οποίο περιλαμβάνει όλο το φάσμα των καταδύσεων. Κατά την γνώμη μου ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους του. H συμμετοχή του στην Γερμανική Εταιρία Φυσικής Επιστήμης DPG, στον τομέα Υπερβαρικής Ιατρικής GTÜM και στην Europeen Undersea- and Hyperbarcmedical Society ( UHMS ) κάνουν σαφές το πόσο συνδεδεμένος ήταν με την Ιατρική, την Φυσική επιστήμη, και την έρευνα στον τομέα των καταδύσεων.

Όλα αυτά τα χρόνια εξελίχτηκε σε παγκόσμιοo Leader σε ότι αφορά τους πίνακες αποσυμπίεσης. Ποιος από εμάς μπορεί να ξεχάσει τους πίνακες "DECO 92" και αργότερα την βελτιωμένη έκδοση "DECO 2000" με τις οποίες έφεραν την ασφάλεια των καταδύσεων στον μέγιστο ευέλπιστο βαθμό. Και το κυριότερο από όλα αυτά, οι έρευνες του χρησιμοποιήθηκαν από όλες της εταιρίες κατασκευής των Dive Computer που σχεδόν όλοι εμείς σήμερα χρησιμοποιούμε για την ασφάλεια μας και για την απόλαυση των καταδύσεων.

Η αγάπη του για τις καταδύσεις δεν σταματάει εδώ, πρωτοπόρος και στην έρευνα των καταδυτικών συσκευών κλειστού κυκλώματος και από τους πρώτους που χρησιμοποίησε την συσκευή "Buddy Inspiration" συμμετείχε ως το τέλος της ζωή του στην έρευνα και την ανάπτυξη καταδυτικών συσκευών κλειστού κυκλώματος. Το 1999 σαν 70 - ντάχρονος πλέον ο Dr. Max Hahn πείρε μέρος στην “Minnehaha Expedition” και με πάνω από 100 καταδύσεις τον οδήγησαν σε καινούριους στόχους. Μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά αυτόν τον άνθρωπο σε διάφορες διαλέξεις του που προσέφερε απλόχερα και αφιλοκερδώς στην καταδυτική οικογένεια με στόχο πάντα την καλύτερη εκπαίδευση και ασφαλέστερες βουτιές.

Η ΕΙΡΩΝΕΙΑ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΗΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ. Αυτός ο άνθρωπος άφησε την τελευταία του πνοή σε καταδυτικό ατύχημα στις 11.06.2000 στην Biegge – Talsperre. Τα αίτια του θανάτου του δεν έγιναν γνωστά και ίσως δεν θα μάθουμε ποτέ τι έγινε σε εκείνη την μοιραία κατάδυση στα -40m βρέθηκε νεκρός.

Τέλος θα σας αναφέρω και την τελευταία του επιθυμία που είχε γράψει πολύ πριν από το θλιβερό γεγονός. Μετά τον θάνατο του η επιθυμία του ήταν να αποτεφρωθεί και η ταφή του να γίνει στην αγαπημένη του Κέρκυρα, στην "Freitagsreef" ( Reef της Παρασκευής ) όπως έχει ονομαστεί από τους γερμανούς δύτες και σε βάθος 100m.

Η οικογένεια του εκπλήρωσε την τελευταία του επιθυμία και στις 23.08.2000 παρουσία του τότε Γερμανού πρέσβη στην Ελλάδα και είκοσι στενούς προσκεκλημένους έγινε η ταφή του στο σημείο που είχε επιλέξει ο ίδιος. Από τότε οι Γερμανοί δύτες μετονόμασαν την "Freitagsreef" σε "Dr.- Max-Hahn-Reef". Η καταδυτική οικογένεια έχασε πραγματικά έναν άνθρωπο που είχε αφιερώσει την ζωή του στην κατάδυση για πάνω από 50 χρόνια.

Jacques Yves Cousteau.

Γεννήθηκε στις 11.06.1910 στην Πόλη Saint-Andre-de-Cubzac της Γαλλίας και μεγάλωσε στην Marseille όπου και ανακάλυψε την αγάπη του για την Θάλασσα. Σε ηλικία 23 ετών αποφοίτησε από την ναυτική σχολή και κατετάγη στο Γαλλικό Ναυτικό όπου και παρέμεινε μέχρι το 1950. Εγκατέλειψε το Γαλλικό Ναυτικό με τον βαθμό του Πλοιάρχου. Λόγω ενός σοβαρού αυτοκινητιστικού ατυχήματος το 1936 δεν μπόρεσε να πραγματοποίηση το παιδικό του όνειρο να γίνει Πιλότος. Το 1937 παντρεύτηκε την Simone Melchior και απέκτησαν δυο γιους τον Jean-Michel και τον Philippe.

Την ίδια χρονιά κατασκεύασε την πρώτη θήκη για μηχανές λήψεως της εποχής και δημιούργησε την πρώτη του ταινία. Στη διάρκεια του Β Παγκόσμιου πολέμου έκανε κατασκοπία σε βυθισμένα εχθρικά πλοία που είχαν βυθιστεί στην μεσόγειο κινηματογραφώντας τον εξοπλισμό τους για λογαριασμό του γαλλικού ναυτικού.

Το ανήσυχο πνεύμα του δεν σταμάτησε να εξερευνά και να ανακαλύπτει νέα πράγματα, έτσι μαζί με τον Emile Gagnan ολοκλήρωσαν την κατασκευή του πρώτου ρυθμιστή “Aqualung” που είχε σχεδιάσει o άλλος μεγάλος πατέρας της κατάδυσης ο Hans Haas. Συνέχισε με πάμπολλες κατασκευές όπως τα υποβρύχια Scooter, ερευνητικά υποβρύχια, θήκες για φωτογραφικές μηχανές που μπορούσαν να φωτογραφίσουν σε πολύ μεγάλα βάθη.

Το 1950 παρέλαβε από τον γνωστό Ιρλανδό επιχειρηματία Guinness ένα παλαιό ναρκαλιευτικό σκάφος το οποίον ο Cousteau μετασκεύασε σε ερευνητικό πλοίο που γνωρίζει όλη η ανθρωπότητα το “Calypso”. Με το “Calypso” ταξίδεψε σε όλες τις θάλασσες του πλανήτη στην Ανταρκτική και στον Αμαζόνιο, ερευνώντας και καταγράφοντας την υποβρύχια ζωή προσφέροντας στην ανθρωπότητα γνώση όσο κανείς άλλος. Ο Jacques-Yves Cousteau με τα φανταστικά υποβρύχια ντοκιμαντέρ έγινε το ποιο αναγνωρίσιμο άτομο στον κόσμο. Στα ταξίδια του φιλοξενούσε πάντα διάσημους επιστήμονες δίνοντας την ευκαιρία να τροφοδοτούν την ανθρωπότητα με ανακαλύψεις και στοιχεία που μέχρι τότε πολλά ήταν άγνωστα.

Στενά συνδεδεμένος με το οικολογικό σύστημα εξέδιδε κραυγές αγωνίας για την υπερεκμετάλλευση της φύσης από τον άνθρωπο.

Το 1956 ο Cousteau βραβεύτηκε στις Κάννες με τον χρυσό φοίνικα για την ταινία του “Le Monde du Silence” (Ο κόσμος της Σιωπής).

Το 1965 βραβεύτηκε με Oscar για το καλύτερο ντοκιμαντέρ “Le Monde sans Soleil” (Κόσμος χωρίς ήλιο).

Από το 1957 και μέχρι 1989 ήταν επικεφαλής στο Ωκεανογραφικό Μουσείο του Μονακό.

Το 1974 ο Cousteau μαζί με τους δυο γιους του Jean-Michel και Philippe ίδρυσε στις ΗΠΑ και αργότερα στην Γαλλία το ίδρυμα που φέρει το όνομα του με σκοπό την να στηρίζει παγκοσμίως την προστασία του περιβάλλοντος.

Το 1988 έγινε μέλος της Γαλλικής ακαδημίας με την αναγγελία “O ΑΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΝΑΙ ΑΓΑΘΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ, ΚΑΘΗΚΟΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΤΑ ΔΙΑΦΥΛΑΞΕΙ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤIΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΓΕΝΙΕΣ “

Ο μεγάλος Cousteau δεν δίστασε να εναντιωθεί ακόμα και στην πατρίδα του την Γαλλία, όταν η Γαλλία ξεκίνησε τις ατομικές δοκιμές στα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού Muruoa

Το 1960 χάριν στους αγώνες και τις διαμαρτυρίες του, ανάγκασε την Γαλλική Κυβέρνηση να αναθεωρήσει την απόφαση που είχε πάρει, να ρίχνει τα ατομικά απόβλητα των εργοστασίων στην Μεσόγειο. Όμως οι δραστηριότητες του Cousteau δεν σταματούν εδώ, έπεισε με τις ομιλίες του στα ηνωμένα Έθνη (UNO) να ανακηρύξουν την ανταρκτική ως προστατευόμενη περιοχή.

Ποιος άραγε μπορεί να ξεχάσει τις 5.000.000 υπογραφές που κατέθεσε το 1992 στο παγκόσμιο συνέδριο του Rio de Janeiro για την προστασία του περιβάλλοντος διεκδικώντας με αυτόν τον τρόπο “Τα δικαιώματα των μελλοντικών γενεών”.

Στις 25.06.1997 o Jacques-Yves Cousteau έφυγε για πάντα σε ηλικία 87 ετών παίρνοντας στην ιστορία αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο έργο που θα εμπνέει τις επόμενες γενιές

“Jacques-Yves Cousteau, το έργο σου, με δίδαξε να αγαπώ και να σέβομαι την θάλασσα”.

Χρήστος Ευθυμίου

Louis Boutan - Ο πρώτος υποβρύχιος φωτογράφος.

Louis Boutan - Ο πρώτος υποβρύχιος φωτογράφος. 

Γεννήθηκε στην πόλη Versailles (Γαλλία) την 06.03.1859 και πέθανε την 06.04.1934 στην πόλη Tighzirt-sur-Mer. Ανήσυχο πνεύμα από μικρός αναζητούσε πάντα την περιπέτεια. Με πολλές δυσκολίες κατάφερε να σπουδάσει βιολογία στο πανεπιστήμιο του Παρισιού. Το 1884 σπούδασε Θαλάσσια βιολογία στην μικρή πόλη Banyuls-sur-Mer, που βρίσκεται στα Γάλλο-Ισπανικά σύνορα.

Εκεί έμαθε να καταδύεται με σκάφανδρο εκείνης της εποχής ανακαλύπτοντας την αγάπη του για βυθό. Το 1886 είχε την ιδέα να απαθανατίσει ότι ανακάλυπτε στον υποβρύχιο κόσμο, στην πραγματικότητα όμως ο Louis Boutan δεν γνώριζε ότι πριν από αυτόν ένας άλλος φωτογράφος, ο Άγγλος William Thomson, ιστορικά αποδεδειγμένα, έβγαλε την πρώτη και μοναδική υποβρύχια φωτογραφία το 1856. Παρ’ όλα αυτά ο Louis Boutan πέρασε στην ιστορία σαν ο πρώτος υποβρύχιος φωτογράφος. Το 1892 κατασκεύασε και μια αναπνευστική συσκευή κλειστού Κυκλώματος.

Με την βοήθεια του αδελφού του κατασκεύασε την πρώτη υποβρύχια θήκη που δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένα τετράγωνο κουτί από ορειχάλκινες πλάκες και για την στεγανοποίηση της χρησιμοποίησε καουτσούκ. Η κατασκευή της ήταν σχετικά εύκολη, πρόσθεσε μάλιστα και μια φούσκα που χρησίμευε στην εξισορρόπηση της πίεσης στο εσωτερικό της θήκης ανάλογα με το βάθος που την χρησιμοποιούσε. Είχε επινοήσει και έναν μηχανισμό όπου μπορούσε να αλλάζει στο εσωτερικό της θήκης τους υαλόπλακες (τα “φιλμ” της εποχής) χωρίς να είναι αναγκαίο κάθε φορά να ανοίγει την θήκη.Το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετώπιζε ήταν ο φωτισμός και ο μεγάλος χρόνος του διαφράγματος που έπρεπε να παραμείνει ανοιχτό (10 έως 30 λεπτά ανάλογα με το βάθος). Παρ’ όλες τις δυσκολίες κατάφερε να βγάλει τις πρώτες υποβρύχιες φωτογραφίες σε βάθη από 3,5m μέχρι 11m.

Ο Louis Boutan, για να μειώσει τους χρόνους του διαφράγματος συνέχισε τα πειράματα σε μεγαλύτερα βάθη χρησιμοποιώντας υποβρύχιο “φλας”. Ήταν μια γυάλινη κατασκευή σε σχήμα καμπάνας και στο εσωτερικό της καμπάνας περιείχε εγκλωβισμένο οξυγόνο και μαγνήσιο. Το ενεργοποιούσε με την βοήθεια ηλεκτρικής τάσης προκαλώντας την έκρηξη της καμπάνας η οποία εξέπεμπε μια λάμψη που είχε διάρκεια αρκετών δευτερολέπτων, η χρήση της όμως ήταν πολύ επικίνδυνη.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το 1889 έλυσε το πρόβλημα αφού του ανατέθηκε από μια εταιρία να παρουσιάσει υποβρύχιες φωτογραφίες στην παγκόσμια έκθεση όπου θα ξεκινούσε λίγο αργότερα στο Παρίσι.

Η εταιρία κατασκεύασε 2 ηλεκτρικούς λαμπτήρες των 20 W o κάθε ένας μειώνοντας έτσι τον χρόνο του διαφράγματος στα 5 δευτερόλεπτα. Για να τροφοδοτήσει τους 2 λαμπτήρες με ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποίησε 60 μπαταρίες των 25 Amp/h όπου το συνολικό βάρος ήταν 1500 kg. Ο Louis Boutan κατάφερε να βγάλει φωτογραφίες σε βάθος και πέρα των 50 m χρησιμοποιώντας σύστημα ενεργοποίησης της φωτογραφικής μηχανής από την επιφάνεια της θάλασσας ή από μικρότερο βάθος από όπου βρισκόταν η φωτογραφική μηχανή.

Το 1900 έγραψε το πρώτο του εκπαιδευτικό βιβλίο με τίτλο La Photographie sous-marine. Κυκλοφόρησε σε όλο τον κόσμο και ήταν το πρώτο βιβλίο που εκδόθηκε με θέμα την υποβρύχια φωτογραφία.

Το 1914 –1918 μαζί με τον αδελφό του Auguste κατασκεύασε μια καταδυτική συσκευή για λογαριασμό του Γαλλικού Ναυτικού. 

Μια από τις πρώτες υποβρύχιες φωτογραφίες

του Louis Boutan.

Ο υποβρύχιος εξοπλισμός του Louis Boutan.

Σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της υποβρύχιας φωτογραφίας την χρωστάμε στο πείσμα και στα πειράματα που έκανε ο Louis Boutan πριν 120 χρόνια.


Χρήστος Ευθυμίου